- Για ποιον είναι η διαδρομή; Για όποιον έχει το κουράγιο να οδηγήσει μέχρι εκεί!
- Απόσταση διαδρομής: από τη δεξιά πλευρά της λίμνης 53 χλμ., από την αριστερή πλευρά της λίμνης 30 χλμ.
- Δυσκολία: 1
- Οδόστρωμα: Αριστερή πλευρά άσφαλτος, εκτός αν θέλεις να πας κοντά στο νερό. Δεξιά πλευρα χώμα και βάλτοι
- Τι θα δεις: Τις εκβολές του Στρυμόνα μέσα στην Κερκίνη, άγρια άλογα, πελεκάνους, φλαμίνγκο
- Τι να προσέξεις: τα μονοπάτια χάνονται μέσα στους βάλτους
- Πώς φθάνουμε μέχρι εκεί: με αυτοκίνητο
Οι παραλίμνιες διαδρομές είναι βούτυρο στο ψωμί… εμ και γράσο στο πετάλι για μία ερασιτέχνη ποδηλάτισσα σαν κι εμένα. Λίγα υψομετρικά, για να αντέξουν τα άπειρα ποδαράκια μου.
Δεκέμβριο μήνα (πόσο τρελή είμαι!) ξεκίνησα με το αυτοκίνητο –και το ποδήλατο ξαπλωμένο στο πορτ μπαγκαζ- από τα Τρίκαλα (που είχα πάει στο Μύλο των Ξωτικών) για τη λίμνη Κερκίνη, με παρέα τον γιο μου, τον Στάθη που θυσιάστηκε για την περίπτωση. Δεν πήγαμε από την Εθνική Οδό αλλά διαλέξαμε τη διαδρομή μέσω Γρεβενών, μια από τις πιο ωραίες διαδρομές που έχω δει στην Ελλάδα. Όλος ο δρόμος ήταν δεξιά και αριστερά γεμάτος από πυρρόξανθα πλατάνια και φιδογυριστά ποταμάκια. Στο δρόμο πριν τα Γρεβενά συναντήσαμε και τον ποταμό Βενέτικο.
Ένας ποταμός με αριστοκρατικό όνομα
Ο Βενέτικος, που οι φίλοι του τον φωνάζουν «Βελονιά» είναι παραπόταμος του Αλιάκμονα. Πηγάζει από τέσσερα διαφορετικά βουνά ταυτόχρονα (Σμόλικας, Βασιλίτσα, Όρλιακας, Βάλια Κάλντα) και καταλήγει στον Αλιάκμονα κοντά στο χωριό Αγάπη. Λίγο νότια των Γρεβενών κόβει τους κατακόρυφους βράχους δημιουργώντας τις εντυπωσιακές Πύλες του Βενέτικου.
Κατά μήκος του υπάρχουν παλιά πέτρινα γεφύρια και πυκνά δάση. ‘Οπως λένε οι θρύλοι ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε τον ποταμό με ένα άλμα του Βουκεφάλα.
Γιατί όμως λέγεται Βενετικός; Στο χωριό Μέγαρο, χτισμένο σε πλαγιά λοφοσειράς σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων, υπάρχουν ερείπια Βενετικού Κάστρου που λειτουργούσε ως παρατηρητήριο. Μάλλον γι’ αυτό.
Και κάναμε μία στάση στις όχθες του γιατί είδαμε … βότσαλα … οπότε συνδυάσαμε το τερπνόν μετά του ωφελίμου!
Λίγο πριν τις Σέρρες κάναμε αριστερά και βγήκαμε από τον κατάφωτο ευρωπαϊκό αυτοκινητόδρομο σε ένα σκοτεινό δρομάκι αμφίβολου προορισμού. Φθάσαμε βράδυ στην Κερκίνη, λίγο τρομακτικό σκηνικό πρέπει να σας πω, γιατί ήταν πιτς σκοτάδι! Διάλεξα για έδρα της ποδηλατοδιαδρομής το πιο κοντινό σημείο στον πολιτισμό, το χωριό Λιθότοπος, πάνω στο φράγμα του Στρυμόνα. Σημείωση: τέτοια εποχή άντε να βρεις ξενοδοχείο στο Λιθότοπο… Το μοναδικό κατάλυμα που λειτουργούσε χειμωνιάτικα ήταν ο Ερωδιός, ψηλά πάνω από τη λίμνη με φανταστική θέα. Αδύνατον να κάνεις αυτή την ανηφόρα μέχρι το ξενοδοχείο με το ποδήλατο, η κλίση και η απόσταση ήταν απαγορευτικές, οπότε χρησιμοποίησα το αυτοκίνητο για τα πάνω😜-κάτω.
ΛΙΘΟΤΟΠΟΣ
Αλλά η θέα από το δωμάτιο του Hotel Ερωδιός με αντάμειψε:
Επειδή ο γύρος της Κερκίνης με το ποδήλατο μου έπεφτε πολύ μεγάλος, χώρισα αναγκαστικά τη διαδρομή σε δύο ημέρες. Την πρώτη μέρα αποφάσισα να πάω από την αριστερή πλευρά της λίμνης, δηλαδή από εδώ. Αυτή η ερημική διαδρομή είναι όλο άσφαλτος χωρίς ανηφόρες. Είχε λιακάδα ευτυχώς γιατί κατά τα λοιπά η θερμοκρασία μέσα Δεκεμβρίου ήταν 3 C°. Ότι είχα, το φόρεσα! Και επειδή έβγαλε ήλιο, έβγαλα κι εγώ τη μπέμπελη…
Η λίμνη Κερκίνη
Η λίμνη απλώνεται στους πρόποδες του όρους Μπέλες, στον νομό Σερρών, και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ελλάδας. Δημιουργήθηκε το 1932, με την κατασκευή φράγματος στον ποταμό Στρυμόνα, για την αντιπλημμυρική προστασία και την άρδευση της πεδιάδας των Σερρών. Σήμερα φιλοξενεί περισσότερα από τριακόσια είδη πουλιών, νεροβούβαλα και αγέλες άγριων αλόγων. Πάμε να τα δούμε!
Έπιασα τον ασφαλτόδρομο προς τα βόρεια και είχα τη λίμνη στα δεξιά μου. Όπου έβρισκα μονοπάτι προς την παραλία–και υπάρχουν αρκετά, δοκίμαζα να κατέβω, αλλά έπρεπε πάντα να επιστρέφω από το ίδιο μέρος, γιατί από αυτή την πλευρά της λίμνης δεν έχει παραλίμνια διαδρομή. Λογικό αφού η στάθμη του νερού ανεβοκατεβαίνει συστηματικά.
Στα μισά περίπου ο δρόμος αποκτάει στην αριστερή πλευρά του ένα χαμηλό βουνό για αρκετά χιλιόμετρα. Και όταν τελειώνει το βουνό, η διαδρομή με οδηγεί υποχρεωτικά μακριά από τα παράλια.
Δρόμο παίρνω-δρόμο αφήνω, προχωράω στο συμπαθητικό τοπίο, σταματάω στα παρατηρητήρια, διαβάζω τις ταμπέλες και μαθαίνω τα εξής:
Ο ποταμός Στρυμόνας
‘Ενας κύριος που είχε μπαμπά το θεό Άρη και εργάστηκε ως βασιλιάς της Θράκης το πάλαι ποτέ, έρχεται από πολύ μακριά: έχει μήκος σχεδόν 400 χλμ., τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονται στη Βουλγαρία. Και γιατί πήρε το όνομά του το ποταμάκι από αυτό τον κύριο; You guessed right! 💦 Ο βασιλιάς, όταν έμαθε ότι ο γιός του ο Ρήσος σκοτώθηκε στην Τροία, έπεσε και πνίγηκε στο ποτάμι. Αιγαίο οεο;;; Σαρωνικός, Ελλήσποντος, Ιόνιο, του πνιγμένου γίνεται στα Ελληνικά νερά!
Το 1932 έφτιαξαν ένα φράγμα στο Λιθότοπο για να ποτίζεται η πεδιάδα, αλλά ο Στρυμόνας κατέβαζε τόσο πλούσια υλικά που σύντομα δημιουργήθηκε ένας εντυπωσιακός υδροβιότοπος και έγινε διάσημος για την ομορφιά του. Εγώ τα φλαμίνγκο ήθελα να δω αλλά πρόλαβα τα τελευταία πριν αποδημήσουν σε θερμότερα κλίματα για να ξεχειμωνιάσουν. Δεν πειράζει, τα πέτυχα πιο πλούσια στη λίμνη του Μεσολογγίου.
Να και τα φλαμίνγκο που τα έψαχνα! Δε φαίνονται και πολύ ροζ στη φωτογραφία βέβαια, ίσως οι γαριδούλες που τους χαρίζουν το χρώμα στα φτερά, δεν έκαναν καλή δουλειά… Συγγνώμη για τη θαμπάδα της φωτογραφίας, αλλά τα φλαμίνγκο είναι ως γνωστόν αποδημητικά και αυτά ήταν τα τελευταία που απέμειναν στη λίμνη, μόλις που τα πρόλαβα!
Πελεκάνοι στοιχιστείτε!
Σε συγκεκριμένα σημεία της λίμνης μαζεύονται οι πελεκάνοι κοντά στην όχθη για να τους ταΐσουν οι τουρίστες. Το θέαμα είναι εντυπωσιακό, αλλά μόλις πλησίασα με το ποδήλατο, οι πελεκάνοι έκοψαν λάσπη… και οι τουρίστες με αγριοκοίταξαν!
Τα λιβάδια που δακρύζουν
Βλέπετε τον έχουν πάρει ψηλά τον αμανέ τα πτηνά της περιοχής από τότε που ο #1 fan της λίμνης, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, γύρισε εδώ το «Το λιβάδι που δακρύζει» και δεν αρκέστηκε μόνο σε αυτή την ταινία 🥺.
Μια που έφθασα μέχρι εδώ πάνω, λέω να ψάξω να βρω τη Νέα Οδυσσό, ή αλλιώς το Αγγελοχώρι, όπως το έλεγαν τότε οι ντόπιοι.
92 πέτρινα και ξύλινα σπίτια, μια εκκλησία, ένα δημαρχείο, ένα διώροφο ξενοδοχείο, καφενείο, σχολείο και πλατεία. Κατασκευάστηκε στο ανατολικό ανάχωμα της τεχνητής λίμνης Κερκίνης, κοντά στην περιοχή όπου εκβάλλει ο ποταμός Στρυμόνας.
Για να είναι το αποτέλεσμα απόλυτα ρεαλιστικό, χρησιμοποιήθηκαν αληθινά υλικά: λάσπη, άχυρο, ξύλο, πέτρα, ώστε τα κτίσματα να μοιάζουν παλιά και ταλαιπωρημένα από τον χρόνο. Το πιο ριψοκίνδυνο κομμάτι του σχεδίου ήταν ότι το χωριό χτίστηκε σε σημείο που προοριζόταν να καλυφθεί από το νερό.
Ο Αγγελόπουλος περίμενε επίτηδες τους χειμερινούς μήνες, όταν τα νερά του Στρυμόνα φουσκώνουν και η στάθμη της λίμνης ανεβαίνει. Το χωριό άρχισε να βυθίζεται ελεγχόμενα. Οι ηθοποιοί έκαναν γυρίσματα με το νερό να φτάνει στα γόνατα ή στις πόρτες των σπιτιών, ενώ οι χαρακτηριστικές μαύρες βάρκες του Αγγελόπουλου έπλεαν ανάμεσα στα πλημμυρισμένα κτίρια. Ο σκηνοθέτης ζητούσε επίμονα τον χειρότερο δυνατό καιρό, για να πετύχει τη μελαγχολική, ποιητική ατμόσφαιρα που ήθελε.
Για να δούμε; Θα βρω τίποτις απομεινάρια των κτισμάτων;
Χλωρίδα και πανίδα
Διάβασα ότι στην περιοχή γύρω από τη λίμνη έχουν καταγραφεί περίπου 300 είδη πουλιών. Ο αργυροπελεκάνος και η λαγγόνα που ζουν εκεί είναι μοναδικά στον κόσμο είδη, απειλούμενα με εξαφάνιση. Υπάρχουν και πολλά σπάνια αρπακτικά όπως ο χρυσαετός, ο βασιλαετός, ο πετρίτης, ενώ η περιοχή αποτελεί μοναδικό πεδίο έρευνας σχετικά με τους υγρότοπους και τη διαχείρισή τους. Και όλα αυτά επειδή είπαν να φτιάξουν ένα τόσο δα φραγματάκι στο Λιθότοπο.
Δείτε τους ψαράδες! Για να στήνουν τόσο μεγάλα installations, θα πρέπει να υπάρχει πάρα πολύ ψάρι στη λίμνη. Το ψάρεμα επιτρέπεται σε συγκεκριμένα, σηματοδοτημένα σημεία, και μόνο από την ξηρά! Ο εξοπλισμός των ψαράδων είναι πάντως πολύ εντυπωσιακός… Διάβασα ότι η ιχθυοπανίδα εδώ είναι πλούσια αφού υπάρχουν 30 είδη ψαριών με κυριότερα τα χέλια και τα γριβάδια.
Μετά από περίπου 20 χλμ. πετάλι έφθασα στο μοναδικό χωριό της διαδρομής, την Κερκίνη και συνέχισα μέχρι το σημείο που σταματάει η παραλιακή διαδρομή.
Στο χωριό της Κερκίνης δεν είναι μόνο τα φλαμίνγκο ροζ:
Έκανα έναν μικρό κύκλο από τα μεσόγεια, ανέβηκα και λίγο βουναλάκι και γύρισα στον Λιθότοπο από τον ίδιο δρόμο, χωρίς να είμαι ιδιαίτερα συγκινημένη από το θέαμα. Επειδή είχα διαβάσει πολλούς επαίνους για την ομορφιά της περιοχής, ελπίζω ότι άλλες εποχές του χρόνου θα προσφέρουν πιο εντυπωσιακά ενσταντανέ!
Και η πανίδα της περιοχής.
Το απόγευμα είπαμε με τον Στάθη να δοκιμάσουμε ένα άλλο μεταφορικό μέσο χωρίς ρόδες, αλλά κακά τα ψέματα, στους ποδηλάτες ταιριάζουν τα πετάλια καλύτερα από τους αναβατήρες. Και το βράδυ στον Ερωδιό, ολομόναχοι στο ξενοδοχείο, φάγαμε μία βουβαλίσια μπριζόλα, που ο Στάθης ακόμα μνημονεύει.
Την επόμενη μέρα η διαδρομή ήταν λίγο πιο σύντομη. Από τη δεξιά μεριά της λίμνης ποδηλατώ πάνω στο φαρδύ ανάχωμα, το οποίο έχει έναν σκιερό χωματόδρομο.
Το ανάχωμα της λίμνης είχε αυτή τη μορφή στο ξεκίνημά της, ευτυχώς που είχα Mountain Bike.
Ανάμεσα στα δέντρα του αναχώματος έχει δύο παρατηρητήρια. Η έκταση της λίμνης αυξομειώνεται από 50.000 έως 70.000 στρέμματα ανάλογα με την εποχή και στις φωτογραφίες μπορείτε να δείτε τον πυθμένα της. Μην πάτε να πατήσετε όμως πάνω. Σε πολλά σημεία μοιάζει με λιβάδι –που δακρύζει ή δεν δακρύζει, ανάλογα ποιος σκηνοθετεί- αλλά δεν περπατιέται!
Ακόμα και οι μεγάλες λίμνες χρειάζονται ξεβούλωμα καμιά φορά. Αυτή η τεράστια δαγκάνα λειτουργεί σαν ξεβουλωτήρι. Comes handy anywhere!
O ορεινός όγκος που δεσπόζει στο πίσω μέρος των περισσότερων φωτογραφιών είναι το όρος Μπέλες, φυσικό σύνορο με τη Βουλγαρία ακριβώς στην κορυφογραμμή.
Κοπάδια από βουβάλια. Τα μυρίζεις πολύ πριν τα δεις. «Μοσχοβολάνε» από χιλιόμετρα τα ίχνη τους στο δρόμο.
And a flock of Pelikans (κατά το “A flock of seagulls” που είναι από τα αγαπημένα μου συγκροτήματα). Η Κερκίνη προστατεύεται από τη σύμβαση Ραμσάρ και αποτελεί περιοχή του Ευρωπαϊκού Δικτύου «Φύση 2000» ή «Natura 2000».
Το χαμένο σκηνικό
Μετά από 10 χιλιόμετρα η θέα αρχίζει και γίνεται βαρετή, ε;
Πού να πέφταμε τυχαία πάνω στον Αγγελόπουλο…
Κάπου εδώ, ανάμεσα στο Μεγαλοχώρι και στο Λιμνοχώρι, βρισκόταν το Αγγελοχώρι. Από το σκηνικό δεν απέμεινε απολύτως τίποτα. Το χωριό είχε ημερομηνία λήξης και αυτή έχει παρέλθει προ πολλού. Μετά την ολοκλήρωση των γυρισμάτων, τα νερά της λίμνης και οι καιρικές συνθήκες αποσύνθεσαν και παρέσυραν τα κτίσματα. Σήμερα το χωριό έχει χαθεί εντελώς κάτω από την επιφάνεια του νερού, αφήνοντας πίσω του μόνο τον μύθο μιας από τις πιο εμβληματικές κινηματογραφικές εικόνες.
Γι΄αυτό έβαλα κι εγώ στα ακουστικά μου το soundtrack της Ελένης Καραϊνδρου The Weeping meadow, τί έχει φτιάξει η γυναίκα!
Δηλώνω Καραϊνδρου-Fan
Η Καραΐνδρου έχει δηλώσει ότι τα τοπία της Κερκίνης και η υγρασία του σκηνικού καθόρισαν τον ήχο της ταινίας. Όταν επισκέφθηκε το πλημμυρισμένο σκηνικό στην Κερκίνη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, η εικόνα των βυθισμένων σπιτιών μέσα στην ομίχλη τη συγκλόνισε τόσο, που το κεντρικό μουσικό θέμα γεννήθηκε αμέσως στο μυαλό της. Το ακορντεόν, που στην ταινία παίζει ο χαρακτήρας του Αλέξη, δίνει τον τόνο της λαϊκής μελαγχολίας και της προσφυγιάς. Το κλαρινέτο και η άρπα δημιουργούν την αίσθηση του νερού που κυλάει και της φύσης που «θρηνεί». Κι εγώ ποδηλατώ με αυτούς τους ήχους στα αυτιά μου, μέσα στο ηλιόλουστο, χειμονιάτικο τοπίο.
Μεγαλοχώρι
Αλλά το Αγγελοχώρι δεν ήταν το μόνο χωριό-φάντασμα της περιοχής. Έφθασα μέχρι το Μεγαλοχώρι, ένα μεγάλο χωριό παντέρημο, με out-of-order σχολείο και χωρίς καν ένα φούρνο να πάρω ένα κουλούρι.
Χαμένη στους βάλτους
Στο γυρισμό είπα να πρωτοτυπήσω και να γυρίσω μέσα από τα χωράφια για ποικιλία. Μέγα λάθος. Χώθηκα στη λάσπη μέχρι το γόνατο. Σιγά μην υπήρχαν τα μονοπάτια που έδειχνε ο χάρτης, τα είχαν καταπιεί η βροχή και το έλος. Είδα κι έπαθα να βγω στη δημοσιά μέσα στη λασπουριά. Με σκασμένο λάστιχο πέρασα μπροστά από το δεύτερο out-of-order σχολείο, οι κάτοικοι μάλλον μεταφέρονται στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα.
Ευτυχώς δεν είχαν μείνει πολλά χιλιόμετρα και τη βόλεψα φουσκώνοντας το λάστιχο κάθε τρεις και λίγο, σιγά μην ξέρω να αλλάξω σαμπρέλα. Θα μου την αλλάξει μια και καλή ο αγαπημένος μου Νίκος του Kinisis Bikes, αφού το πλύνω το ποδήλατο με πιεστικό πρώτα.
Εν κατακλείδι πρέπει να σας πω ότι η ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Το λιβάδι που δακρύζει» ήταν πιο συναρπαστική από τις δύο ηλιόλουστες μέρες που πέρασα κάνοντας ποδήλατο γύρω από την Κερκίνη, αλλά χαλάλι!
Τα λιβάδεια δεν δακρύζουν πια στην Κερκίνη
Αν θέλετε κάτι πιο συναρπαστικό στη Μακεδονία, ακολουθήστε με σε μία ποδηλατοβόλτα στο άγνωστο πευκοδάσος της Δυτικής Σιθωνίας.
Αν θέλετε να μάθετε πώς αλλάζει λάστιχο μία αρχάρια, διαβάστε εδώ.